تاریخچه مواد‏‎ PE‎‏100 در لوله پلی اتیلن مورد استفاده در آبیاری تحت فشار


دسته بندی: آبیاری
تاریخچه مواد‏‎ PE‎‏100 در لوله پلی اتیلن مورد استفاده در آبیاری تحت فشار

امروزه، استفاده از مواد پلی اتیلنی‎ (PE) ‎در سیستم های آبرسانی تحت فشار و گاز رسانی رشد فزآینده ای داشته است
امروزه، استفاده از مواد پلی اتیلنی‎ (PE) ‎در سیستم های آبرسانی تحت فشار و گاز رسانی رشد فزآینده ای داشته است طبیعی است این رشد ‏چشمگیر در صورتی تداوم خواهد یافت که در گذشت زمان شاهد استفاده از تکنولوژی های جدید در مواد اولیه، فرآیند ساخت و روش های ‏اتصال و نصب این گونه از لوله ها در صنعت باشیم‎.‎
در راستای تأمین هدف فوق- با رویکرد مواد اولیه- شاهد تولید گونه های متفاوتی از پلی اتیلن بوده ایم که نسل سوم از این سیر رو به رشد مواد‏‎ ‎PE‏100‏‎ ‎می باشند که از سال 1990 در اروپا بعنوان گریدی مناسب در صنعت لوله مطرح گردیده است.‏
‏ گرانول پلی اتیلن
در مقایسه نسل سوم مواد پلی اتیلنی‏‎ PE‏100‏‎) ‎با نسل دوم‎ (PE‏80‏‎) ‎نکته حائز اهمیت بر اساس تعاریف‎ ISO‎، میزان حداقل استحکامی است که ‏در دمای کارکرد 20 درجه سیلیسیوس پس50 سال از نصب و راه اندازی لوله انتظار می رود. این حداقل استحکام مورد انتظار برای‎ PE‎‏100‏‎ ‎برابر 10مگاپاسکال و برای مواد‏‎ PE‎‏80، 8‏‎ ‎مگاپاسکال می باشد‎.‎
در نگاه کلی مزایای استفاده از مواد‏‎ PE‎‏100‏‎ ‎را در مقایسه با گونه های قبلی به شرح ذیل می توان خلاصه نمود‎. ‎
‎ ‎فرآیندپذیری بهتر و میزان خروجی بالاتر و کاهش هزینه های تولید‎ ‎
‎ ‎انعطاف پذیری بهتر برای کلاف پیچی، نگهداری و نصب لوله‎-ISO ‎‏13469‏‎, Version ‎‏1997‏
‎ ‎مقاومت بالاتر در برابر رشد ترک آرام و ضریب ایمنی بالای محصول آزمون‎ SCG) ‎
‎ ‎مقاومت بالاتر در برابر رشد ترک سریع آزمون‎ ( ISO‏13469‏‎, Version RCP ‎‏1996‏‎  ‎
‎ ‎مقاومت هیدروستاتیکی بالای‎ PE‎‏100‏‎ ‎در مقایسه با‎ PE ‎‏80‏‎ (‎آزمون بر اساس استانداردISO ‎‏1167‏‎
فرآیند پذیری بهتر‏‎:‎
‎ ‎منشأ این پدیده در روش تولید گونه‎ PE‎‏100‏‎ ‎نهفته می باشد بطوریکه توزیع وزن مولکولی در این پلیمرها از یک توزیع دوقله ای‎ (bimodal) ‎پیروی می کند، در واقع با این توزیع، می توان در حین اینکه بدلیل حضور وزن های مولکولی پایین می توان فرآیند پذیری راحتتری را از مواد ‏داشت، حضور وزن های مولکولی بالا خواص مهندسی محصول نهایی را تضمین نموده و برآیندی از خواص فیزیکی مکانیکی مطلوب با شرایط ‏فرآیند تولید آسان را در کنار هم خواهیم داشت. مواد اولیه پلی اتیلن
‎ ‎در واقع استفاده از گونه‎ Bimodal PE ‎‏100، این امکان را به مشتری می دهد که در حین حفظ خواص مهندسی نظیر چقرمگی، سفتی و ‏رفتار مکانیکی بلند مدت قابل قبول، فرآیند تولید آسانتری داشته که نهایتاً این امر خود را در هزینه های تولید پایین تر و عرضه محصول با قیمت ‏های کمتر نشان می دهد‏‎.‎
انعطاف پذیری بهتر‏‎:‎
‎ ‎خواص مهندسی بالای‎ PE‎‏100‏‎ ‎در مقایسه با‎ PE‎‏80‏‎ ‎سبب شده که بطور مثال در یک فشار کاری ثابت بتوان لوله ای با ضخامت پایین تر با ‏حفظ خواص مکانیکی در حد معین تولید نمود که نتیجه ،محصولی با خواص یکنواخت تر در ضخامت لوله خواهد بود. همچنین مقاومت خزشی ‏بالاتر این گرید در مقایسه با‏‎ PE‎‏80‏‎ ‎سبب شده که در لوله هایی با قطر بالا نشست یا خمش لوله‎ (Sagging) ‎کمتری داشته باشیم،
‎ ‎در جمع بندی نهایی استفاده از گرید‎ PE‎‏80، تضمینی برای اطمینان از خواص نهایی محصول در تولید لوله های با قطر بالا، در فشار کاری ‏بالا و ضرایب اطمینان بالا می باشد‎.‎
مقاومت بالای رشد آرام ترک‏‎:‎
‎ ‎گرانول‎ PE‎‏100از نظر فنی، کارایی لوله در بلند مدت عموماً با مقاومت آن در برابر رشد آرام ترک تخمین زده می شود زیرا که حضور ‏ترکهای ریز در حین نصب یا حمل لوله غیر قابل اجتناب می باشد. گونه های جدید‎ PE‎‏100‏‎ ‎محدودة دمایی وسیعتری برای کاربری لوله پیش ‏بینی می کند که این امکان از طریق انتقال دمای تغییر نوع مکانیزم شکست ( از شکست چقرمه به شکست ترد) به دماهای بالاتر در مقایسه با‎ ‎PE‏80‏‎ ‎اتفاق می افتد. بدیهی است که مکانیزم قابل قبول برای شکست لوله های پلی اتیلنی شکست چقرمه(نوک قناری) می باشد‎.‎
مقاومت بالا در برابر رشد سریع ترک‏‎ (RCP)‎
‎ ‎در اثر فشار داخلی لوله و انرژی پتانسیل ذخیره شده در آن، احتمال رشد ترک در جهت طول لوله با سرعت بالا ( در حدود 400 - 200 متر ‏بر ثانیه) وجود داشته و غیر قابل اجتناب می باشد. در جهت کاهش بروز این پدیده, شناخت عوامل موثر بسیار مهم باشد، می دانیم شکست‏‎ RCP ‎تحت تأثیر قطر لوله, ضخامت دیواره, دما و فشار داخلی لوله می باشد‏‎.‎
‎ ‎افزایش ضخامت در سایز مشخصی از لوله (در دمای کاربری مشخص) احتمال بروز‎ RCP ‎را افزایش داده, از این رو استفاده از مواد‎ PE ‎‏100‏‎ ‎که امکان کاهش ضخامت جداره با حفظ خواص مهندسی را می دهد حرکتی مثبت در جهت بهبود رفتار مکانیکی لوله می باشد. گراف ذیل ‏نیز مقایسه ای از نسل های متفاوت پلی اتیلن در این مورد را نشان می دهد. (در نسبت های مختلف قطر به ضخامت دیواره‏‎)‎
مقاومت هیدرواستاتیکی بالا‏
‎ ‎مهمترین ویژگی لوله های تحت فشار, مقاومت در برابر فشارهای هیدروستاتیکی می باشد که در واقع طول عمر لوله را بر حسب فشار داخلی ‏اعمالی نشان می دهد‎.‎
‎ ‎در این آزمون میزان فشار قابل تحمل در دما و بازه های زمانی متفاوت بر روی لوله مورد ارزیابی قرار میگیرد که جدول مقایسه ای بر ‏حسب نوع مواد در ذیل ارائه میگردد‎.‎
‎ (‎مقادیر گزارش شده میزان تنش اعمالی بر حسب مگا پاسکال می باشد‎.)‎

نوع ماده آزمون 100 ‏ساعت در˚ 20‏ آزمون 165 ‏ساعت در˚ 85‏ آزمون 1000 ‏ساعت در˚ 80‏
PE ‎‏100‏ ‏4/12‏ ‏8/5‏ ‏5‏
PE ‎‏80‏ ‏9‏ ‏6/4‏ ‏4‏
PE ‎‏63‏ ‏8‏ ‏5/3‏ ‏2/3‏

همانطور که ملاحظه می گردد ‏PE ‎‏100 رفتار مکانیکی بهتری در دماها و زمان های بالاتر از خود نشان می دهد.‏
در جمع بندی نهایی, با توجه به اینکه خواص نهایی محصول علاوه بر نوع ماده اولیه (‏PE ‎‏100‏‎, PE ‎‏80, ....) تابع نوع پراکنش دوده در ‏ساختار پلی اتیلن می باشد.‏PE‏100‏
از این رو جهت دستیابی عملکرد بلند مدت و چقرمگی مناسب و تکرار پذیری محصول استفاده از مواد پایه خود رنگ توصیه میگردد.‏
در صورتی که اختلاط مستربچ, با مواد طبیعی (‏Natural‏) در حین فرآیند تولید لوله صورت پذیرد, عدم توزیع و پراکنش مناسب دوده در پلی ‏اتیلن می تواند به عنوان هسته اولیه برای شروع ترک در سطح لوله عمل کرده و استحکام لوله را در بلند مدت به مخاطره بیاندازد.‏
همچنین ضرورت حضور مواد خود رنگ, زمانی که در تولید محصول از ضرایب ایمنی پایین تر (25/1) و یا فشارها ی کاری بالا استفاده می ‏گردد, بسیار پر رنگ تر می باشد.‏
در این راستا رجوع به استانداردهای جدید اروپایی ‏EN ‎‏12201 و ‏EN ‎‏1555 که شاخص سطوح جدید کاربری لوله های پلی اتیلنی بوده و تإکید ‏بر استفاده از مواد خود رنگ در این لوله ها را دارند ضروری به نظر می رسد.