بررسی تلفات ازت در خاک‌های کشاورزی


دسته بندی: تغذیه گیاه
بررسی تلفات ازت در خاک‌های کشاورزی

 با توجه به اثرات مفید کودهای شیمیایی در افزایش تولید محصولات کشاورزی و باغی، در صورتی که استفاده از کودها  با عدم آگاهی  در خصوص نحوه کاربرد آنها همراه باشد نتیجه حاصله چندان مطلوب نخواهد بود.


بررسی تلفات ازت در خاک‌های کشاورزی  
 با توجه به اثرات مفید کودهای شیمیایی در افزایش تولید محصولات کشاورزی و باغی، در صورتی که استفاده از کودها  با عدم آگاهی  در خصوص نحوه کاربرد آنها همراه باشد نتیجه حاصله چندان مطلوب نخواهد بود.
در سال های گذشته محققان و دانشمندان علوم گیاهی عموما نمی‌دانستند که فقط 50% از مجموع کودهای ازته و ازت معدنی شده خاک  مورد استفاده گیاه قرار گرفته و ممکن است ازت به صورت گاز  و یا این که همراه آب آبیاری و باران از خاک خارج شود. منبع اصلی ازت برای گیاهان مواد آلی خاک می‌باشد که از باقیمانده حیوانی و گیاهان قبلی حاصل شده و به طور طبیعی و یا در نتیجه عمل انسان به خاک داده شده است.
در زراعت های صحیح و اصولی مقدار قابل توجهی از ازت را که توسط گیاه از خاک خارج می‌شود با افزودن کودهای آلی و باقیمانده‌های گیاهی به خاک برگردانده می‌شود. اگر کود دامی تازه به صورت جامد یا مایع بلافاصله به داخل خاک برده شود نگرانی از بابت از دست رفتن ازت وجود نخواهد داشت.
در حال حاضر مهمترین توصیه به کشاورزان جهت حفظ تعادل ازت خاک ،اضافه کردن بقایای گیاهی ، کود حیوان و کود سبز به زمین می باشد تا هم ازت خاک متعادل شود و هم مواد آلی خاک باعث بهبود خواص فیزیکی خاک شود. البته این توصیه‌ای عام نیست. به عنوان مثال زیر خاک کردن بقایای گیاهی در نواحی که بیماری و آفتی غالب وجود داشته باشد توصیه نمی‌شود.
حفاظت و افزایش بازده ازت موجود در خاک در درجه اول بستگی به حفاظت خاک از عوامل فرسایشی، کم‌کردن تلفات به علت شستشو و ممانعت از تشکیل ترکیبات ازتی فرار در خاک خواهد داشت. در ارتباط با فرسایش و جلوگیری از آن متأسفانه در کشور ما اقدامات مؤثری انجام نشده و پر شدن سدها، جاری شدن سیل و پیشروی کویر و شنزارها معضلات و دشواری‌های فراوانی را موجب شده است، هرآینه در ایران جلوی صدمات فرسایش گرفته شود، طبق برآوردها زیان اقتصادی تلفات ازت نصف خواهد شد.
در نواحی خشک تلفات ازت ناچیز است مگر در محصولاتی که آبیاری فراوانی نیاز دارند. برنج از جمله محصولاتی است که تلفات ازت در آن قابل توجه بوده و روش‌های کشت و کار برنج راهایی برای تقلیل و کاهش تلفات آبشویی باقی نمی‌گذارد. در نواحی خشک نیز قسمت اعظم تلفات ازت در فصل بارندگی و در غیبت و فقدان پوشش گیاهی صورت می‌گیرد.
در ایران میزان تلفات ازت بخصوص در نواحی مرطوب شمال ایران قابل توجه می‌باشد. در نواحی که مقدار بارندگی در حدود یک متر و بیشتر است ازت خاک می‌تواند تا اعماق بیشتر از عمق نفوذ ریشه مهاجرت کند. در این نواحی که خاک در اواخر پائیز یخزده نیست بیشترین تلفات ازت انجام می‌گیرد. زیرا باران فراوانی باریده و درجه حرارت آنقدر نیست که تعریق و تبخیر تأثیر زیادی در مجموع آب خاک داشته باشد. در این وضعیت می‌توان با داشتن پوشش گیاهی که کربن آنها زیاد است (به مانند خانواده‌ غلات) از ازت خاک قبل از شستشو استفاده کرد.