در حال
جستجو...
کود مایع ماهی، بررسی علمی کیفیت، اهمیت کاربرد و مزیتهای رقابتی در کشاورزی پایدار - شرکت بهین رویش سبزآرتا
- اهمیت استفاده از کود مایع ماهی در کشاورزی پایدار
- پارامترهای مؤثر در تعیین کیفیت کود مایع ماهی
- مروری بر تحقیقات انجامشده
- اهمیت و کاربرد کود مایع ماهی
- عناصر موجود و مقادیر رایج
- منابع
اهمیت استفاده از کود مایع ماهی در کشاورزی پایدار
در دهههای اخیر، فشار بر سیستمهای تولید غذا و کاهش کیفیت خاکهای زراعی، ضرورت استفاده از کودهای آلی را برجسته کرده است. کود مایع ماهی بهعنوان یک منبع طبیعی و قابلتجدید، ترکیبی از اسیدهای آمینه، پروتئینهای کوتاهزنجیر، مواد آلی محلول و ریزمغذیها را در اختیار گیاه قرار میدهد و میتواند جایگزین جزئی یا مکمل مؤثر برای کودهای شیمیایی باشد.
مواد آلی و اسیدهای آمینه موجود در این کود، فعالیت میکروبی خاک را تحریک و آنزیمهای مهمی مانند فسفاتاز، دِهیدروژناز و اورهآز را افزایش میدهند؛ نتیجتاً تجزیه مواد آلی و آزادسازی تدریجی عناصر غذایی تقویت میشود که به حفظ رطوبت و ظرفیت نگهداشت عناصر کمک میکند. این فرآیندها موجب بهبود پایداری و حاصلخیزی بلندمدت خاک میگردد.
پارامترهای مؤثر در تعیین کیفیت کود مایع ماهی
کیفیت نهایی کود مایع ماهی تابعی از چند عامل کلیدی است: روش تولید (هیدرولیز آنزیمی، هیدرولیز اسیدی، تخمیر میکروبی)، میزان ماده آلی و کربن آلی، غلظت اسیدهای آمینه آزاد، ترکیب عناصر ماکرو و میکرو و پاکیزگی از لحاظ ذرات معلق. هر یک از این پارامترها بر قابلیت جذب گیاه، پایداری محصول و سازگاری با سیستمهای آبیاری تأثیر مستقیم دارند.
روش تولید و اثرات زیستی
فرآیند تولید تعیینکننده ساختار مولکولی و مقدار اسیدهای آمینه آزاد است؛ بهعنوان مثال، هیدرولیز آنزیمی معمولاً منجر به تولید مقادیر بالاتر اسیدهای آمینه آزاد و پایداری زیستی بیشتر میشود که بهصورت محرک زیستی عمل کرده و رشد ریشه و جذب عناصر را بهبود میبخشد.
ماده آلی، کربن آلی و فعالیت میکروبی
محتوای کربن آلی، شاخصی کلیدی برای افزایش فعالیت میکروارگانیسمهای مفید و ظرفیت تبادل کاتیونی خاک است. کودهای مایع ماهی با کربن آلی مناسب، هم از منظر تغذیه گیاه و هم اصلاح فیزیکی خاک عملکرد بهتری ارائه میدهند.
عناصر موجود در کود مایع ماهی و میزان رایج آنها
جدول زیر مقادیر معمولی عناصر را نشان میدهد؛ این مقادیر ممکن است بسته به نوع ماده اولیه و روش تولید تغییر کند. تاکید بر بررسی آنالیز هر محموله قبل از کاربرد است.
| عنصر | واحد | مقدار رایج |
|---|---|---|
| ماده آلی | % | 15–20 |
| نیتروژن (N) | % | 2–3 |
| فسفر (P) | % | 1–3 |
| پتاسیم (K) | % | 2–5 |
| کلسیم (Ca) | % | ≈1 |
| اسید آمینه | % | 1–5 |
| آهن (Fe) | ppm | ≈1800 |
| روی (Zn) | ppm | ≈1800 |
| مس (Cu) | ppm | ≈600 |
| منگنز (Mn) | ppm | ≈1200 |
مروری بر تحقیقات انجامشده
مطالعات متعدد نشان دادهاند که کاربرد کود مایع ماهی بهبودهای قابلتوجهی در ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک، رشد گیاه و کیفیت محصول ایجاد میکند. بهعنوان مثال، تحقیق چراغی و همکاران (1399) نشان داد که افزودن مواد آلی در شرایط شور موجب حفظ رطوبت و بهبود ویژگیهای فیزیکی خاک میشود.
تحقیق شاهسونی و همکاران (1396) مقایسهای بین ضایعات ماهی، کودهای شیمیایی و زیستی در لوبیا چشم بلبلی انجام داد و نتایجی مانند افزایش کلروفیل برگ، بهبود درصد پروتئین دانه و تأثیرات مثبت بر برخی صفات خاک گزارش شد. نتایج نشان میدهد ارتباط مستقیم و مثبت بین مقدار نیتروژن مصرفی و محتوای کلروفیل برگ وجود دارد.
همچنین پژوهشهای بینالمللی مانند مطالعه دانشگاه Oregon State نشان دادهاند که استفاده از کود مایع ماهی میتواند میزان فتوسنتز در گوجهفرنگی را تا حدود 12٪ افزایش دهد که این افزایش با بهبود رشد شاخساره و افزایش عملکرد مرتبط است.
اهمیت و کاربرد کود مایع ماهی
کود مایع ماهی بهعنوان منبعی جامع از نیتروژن آلی، اسیدهای آمینه و ریزمغذیها، در طیف وسیعی از کشتها کاربرد دارد: باغات پسته، انگور، مرکبات، انار و سیب؛ مزارع سبزی و صیفیجات مانند گوجهفرنگی، سیبزمینی، پیاز؛ همچنین در کشتهای گلخانهای، نهالستانها و تولید نشا. کاربرد منظم آن میتواند مصرف کودهای معدنی را کاهش و کارایی تغذیهای را افزایش دهد.
اثرات فیزیولوژیک و کیفیت محصول
اسیدهای آمینه مانند گلایسین و آلانین توسعه ریشههای موئین را تسهیل کرده و جذب عناصر غذایی را بهبود میبخشند؛ در میوهها نیز افزایش قند، بهبود رنگ و یکنواختی اندازه مشاهده شده است. در سبزیجات برگی، جذب نیتروژن و افزایش ماده خشک مزایای قابلتوجهی دارد.
با توجه به نقش محرک زیستی کود مایع ماهی، توصیه میشود زمانبندی کاربرد، غلظت و روش آبیاری متناسب با نیاز کشت و مرحله رشد تنظیم شود تا بیشترین بهرهوری حاصل گردد.
منابع
- Alvo, P., Nelson, L., & Kloepper, J.W. (2014). Agricultural biostimulants and plant development. Plant and Soil.
- Cheraghi, S. A. M., Rousta, M. J., Shajari, S. Effect of Organic Matter Application on some Soil Physical Properties under Saline Conditions. Watershed Management Research, 2020; 33(3): 108-121.
- Duarte, I.M., et al. (2019). Effects of fish hydrolysate on vegetable crop quality. Journal of Plant Nutrition.
- FAO Fisheries Technical Paper (2018). Utilization of Fish Waste.
- Shahsavani, S., Abbaspoor, A., Parsaiyan, M., Younesi, Z. 2017. Effect of fish waste, chemical fertilizer and biofertilizer on yield and yield components of bean (Vigna sinensis) and some soil properties. Iranian Journal of Pulses Research. 8: 45-59
توئیتر
فیس بوک
لینکدین
