در حال
جستجو...
انواع سم آفت کش و کاربردهای آن
- آفت کش چیست؟
- انواع سم آفت کش
- انواع آفات گیاهان گلخانهای و کشاورزی
- آفتکشی خاک کشاورزی
- آفتکشی خاک گلخانه و گلدان
- دلایل آفت زدن گیاهان و راهکارها
- عوارض استفاده از آفتکشهای شیمیایی
- مزایای آفتکشهای ارگانیک و زیستی
- کلام آخر
آفت کش چیست؟
آفتکشها موادی شیمیایی یا زیستی هستند که برای کنترل یا حذف آفات استفاده میشوند. آفتکش میتواند یک ماده شیمیایی، یک عامل بیولوژیک (مانند باکتری، ویروس یا قارچ مفید) یا ترکیبات معدنی باشد که هدف آن کاهش جمعیت آفات، جلوگیری از انتشار بیماریها و حفظ عملکرد محصولات است. انتخاب صحیح آفتکش باید براساس نوع آفت، مرحله رشد محصول، شرایط محیطی و خطرات زیستمحیطی انجام شود.
انواع سم آفت کش
آفتکشها را میتوان از جهات مختلف دستهبندی کرد: براساس نوع عملکرد، تجزیهپذیری زیستی و ترکیبات ماده. در ادامه هر دسته توضیح داده شده و مثالهای کاربردی آورده شده است.
الف) طبقهبندی بر اساس نوع عملکرد
رایجترین گروهها عبارتاند از:
- حشرهکشها: برای از بین بردن حشرات مضر.
- علفکشها: برای کنترل علفهای هرز.
- جوندگانکش: برای کنترل موش و دیگر جوندگان.
- باکتریکش: مبارزه با بیماریهای باکتریایی گیاه.
- نماتدکش: مقابله با کرمهای لولهای (نماتد).
- قارچکشها: کنترل قارچها، کپک و بیماریهای قارچی.
- لاروکش (تخمکش): برای از بین بردن لاروها و تخمها.
- رابکش: مقابله با حلزونها.
- جلبککش: کاهش رشد جلبکها در اطراف مناطق رشد یا استخرها.
- تدخینی/بخوردهی: استفاده از مواد فرار برای کنترل آفات ذخیرهای.
- دورکنندهها: برای متواری کردن پرندگان یا حیوانات مزاحم.
ب) طبقهبندی بر اساس تجزیهپذیری زیستی
- تجزیهپذیر: توسط میکروبها و عوامل طبیعی به ترکیبات بیضرر تبدیل میشوند.
- مقاوم: موادی که ممکن است ماهها یا سالها در محیط باقی بمانند و اثرات تجمعی داشته باشند.
ج) طبقهبندی بر اساس ترکیبات ماده
از لحاظ منشاء و ترکیب، آفتکشها به دو گروه کلی تقسیم میشوند: شیمیایی و زیستی/ارگانیک.
1) سموم دفع آفات شیمیایی
شامل گروههایی مانند ارگانوفسفاتها، کرباماتها، ارگانوکلرینها، پیرتروئیدها و سولفونیلاورهها میشوند. هر گروه مکانیسم عمل متفاوتی دارد؛ برای مثال ارگانوفسفاتها با اختلال در آنزیمهای عصبی عمل میکنند و تعدادی از ارگانوکلرینها به دلیل پایداری زیستی و مخاطرات زیستمحیطی حذف شده یا محدود شدهاند.
2) سموم دفع آفات زیستی و ارگانیک
این دسته از منابع طبیعی گرفته شدهاند (از گیاهان، باکتریها یا قارچهای مفید) یا ترکیباتی هستند که بهسرعت تجزیهپذیرند و کمترین اثر مخرب را بر محیط دارند. استفاده از این نوع آفتکشها در کشاورزی پایدار توصیه میشود.
انواع آفات گیاهان گلخانهای و کشاورزی
آفات متنوعی محصولات را تهدید میکنند؛ از جمله ملخها، سوسکها، کرمها، شتهها، تریپسها، مگسهای سفید و کنهها. در گلخانهها بهعلت دما و رطوبت کنترلشده، رشد جمعیت آفات سریعتر است و تشخیص زودهنگام اهمیت بیشتری دارد.
آفات رایج گلخانهای
از آفات رایج گلخانهای میتوان به شتهها، پشههای قارچی، تریپس، مگسهای سفید، شپشکهای آردآلود، کنهها و حلزونها اشاره کرد. کنترل مؤثر نیازمند ترکیب روشهای پیشگیرانه، بیولوژیک و در صورت لزوم شیمیایی است.
آفتکشی خاک کشاورزی
آفتکشها در خاک میتوانند از طریق مصرف مستقیم، درمان بذر یا نهال و یا افزودن به آب آبیاری وارد محیط شوند. استفاده بیرویه از سموم میتواند توده میکروبی خاک، کرمهای خاکی و سایر موجودات مفید را آسیبپذیر کند؛ از این رو مدیریت دقیق و اولویتدهی به روشهای کمضرر ضروری است.
روشهای ورود آفتکش به خاک
- مصرف مستقیم روی سطح خاک
- درمان بذر، قلمه یا نشا
- اضافه کردن آفتکش به آب آبیاری برای نفوذ در عمق موردنظر
دلایل آفتزدن خاک و راهکارها
آفات خاکی مانند نماتدها و لاروها به دلایل اقلیمی، تغذیه و مدیریت نامناسب به وجود میآیند. راهکارها شامل روشهای بهداشتی، بیولوژیکی، شیمیایی محدود و فیزیکی مانند تدخین، مهپاشی و عملیات حرارتی است. همچنین پیشگیری از طریق انتخاب خاک سالم و مدیریت چرخه زراعی مؤثر است.
راهکارهای جلوگیری از آفتزدن خاک
- استفاده از خاک سالم و ضدعفونیشده
- کاشت ارقام مقاوم
- تناوب زراعی برای شکستن چرخه آفت
- جذب و حفظ حشرات مفید
- اجرای الگوی صحیح آبیاری و مدیریت تغذیهای
آفتکشی خاک گلخانه و گلدان
در محیطهای بسته مانند گلخانهها و گلدانها، آفات سریعتر گسترش مییابند. استفاده از آفتکشهای طبیعی مانند روغنهای گیاهی (مثلاً روغن چریش) یا محلولهای صابونی ملایم میتواند بهعنوان گزینههای اولیه مطرح شود. درمان خاک و گیاه با محصولات زیستی سازگار با شرایط محیطی توصیه میشود.
مثال عملی برای گیاهان آپارتمانی
یک حشرهکش طبیعی خانگی: مخلوط کردن 2 قاشق غذاخوری روغن چریش، 2–3 قاشق چایخوری صابون مایع ملایم و 1 گالن آب، و اسپری کردن روی برگها و خاک هر هفته به مدت 2–3 هفته میتواند در کنترل شتهها و برخی آفتها مؤثر باشد. توجه کنید که قبل از استفاده گسترده، یک آزمون کوچک روی یک برگ انجام دهید تا از عدم حساسیت گیاه اطمینان حاصل شود.
دلایل آفت زدن گیاهان و راهکارهای مقابله با آن
تغییرات اقلیمی، افزایش دما و جابجایی گونهها بر زیستشناسی آفات تأثیر میگذارد و ممکن است منجر به حمله آفات جدید شود. برای مقابله: بهبود شرایط کشت (نور، آب، تهویه)، رعایت بهداشت باغ و گلخانه، استفاده از دشمنان طبیعی و اجتناب از کوددهی نامتعادل کلیدی است.
اقدامات عملی برای کاهش حمله آفات
- ایجاد موانع فیزیکی یا روکش برای جلوگیری از رسیدن آفات
- تشخیص دقیق آفت و اقدام سریع
- حذف بقایای آلوده و میوههای افتاده
- کاهش کودهای نیتروژنه در زمانهای نامناسب
- فراخواندن شکارچیان طبیعی (کفشدوزک، بالتوریان)
- در صورت نیاز، استفاده از آفتکشها با رعایت کامل دستور و دور از منابع آب
عوارض استفاده از آفتکشهای شیمیایی
استفاده گسترده و نادرست از آفتکشهای شیمیایی میتواند منجر به آلودگی آبهای زیرزمینی، کاهش جمعیت زنبورعسل و سایر گردهافشانها، مرگ موجودات غیرهدف (ماهی، پرندگان و حشرات مفید)، ایجاد مقاومت در آفات و کاهش باروری خاک شود. همچنین مواجهه مکرر با برخی آفتکشها برای انسان ریسکهایی از جمله اختلالات سیستم ایمنی و افزایش احتمال بیماریهای مزمن را به همراه دارد.
مزایای آفتکشهای ارگانیک و زیستی
آفتکشهای ارگانیک و زیستی بهخاطر دوستدار بودن با محیطزیست، تجزیهپذیری و آسیب کمتر به میکروارگانیسمهای مفید خاک دارای مزایای قابل توجهی هستند. این مواد در برنامههای کشاورزی پایدار نقش مهمی دارند و میتوانند به کاهش بار آلودگی و حفظ تنوع زیستی کمک کنند.
- کاهش آسیب به خاک و گیاه
- کمک به حفظ موجودات مفید و گردهافشانها
- تجزیهپذیری و عدم ایجاد بقایای طولانیمدت
کلام آخر
انتخاب آفتکش مناسب باید براساس نوع آفت، شرایط محیطی و حفاظت از موجودات غیرهدف صورت گیرد. اولویت با روشهای پیشگیرانه، اصلاح فرهنگی، کنترل بیولوژیک و در نهایت استفاده هدفمند از آفتکشهای ارگانیک یا شیمیایی با خطر کمتر است. آفتکشهای ارگانیک بهعنوان جایگزینهای سازگارتر توصیه میشوند؛ اما هر گزینهای باید با رعایت دستورالعملها و ارزیابی زیستمحیطی بهکار رود.
لیست قیمت آفت کش
توئیتر
فیس بوک
لینکدین
