در حال
جستجو...
- اهمیت کود اوره در تأمین نیتروژن گیاهان
- تأثیر زمان مصرف کود اوره بر عملکرد گیاه
- دوز مصرف اوره چقدر باید باشد؟
- مدت زمان جذب کود اوره
- روشهای صحیح استفاده از اوره
- خرید اوره و سایر کودهای شیمیایی
- پرسش و پاسخ متداول
- نتیجهگیری
اهمیت کود اوره در تأمین نیتروژن گیاهان
کود اوره با فرمول شیمیایی CO(NH₂)₂ و حاوی تقریباً 46٪ نیتروژن خالص، یکی از متراکمترین و مقرونبهصرفهترین منابع ازته است. نیتروژن برای ساخت پروتئینها، آنزیمها و توسعه بافتهای گیاهی ضروری است؛ بنابراین تأمین بهموقع و بهاندازهٔ این عنصر تعیینکنندهٔ کیفیت و کمیت محصولات است.
مزایای اصلی اوره شامل: غلظت بالای نیتروژن در هر کیلوگرم، قیمت اقتصادی نسبت به برخی کودهای ازته دیگر و قابلیت استفاده در شرایط مختلف آبوهوایی است.
تأثیر زمان مصرف کود اوره بر عملکرد گیاه
انتخاب زمان نامناسب برای مصرف اوره میتواند باعث هدررفت نیتروژن از طریق تبخیر، شستهشدن یا تثبیت در خاک شود. در مقابل، مصرف بهموقع نیتروژن منجر به جذب حداکثری توسط گیاه و توسعه مطلوب میشود.
1- مرحله رشد رویشی
اغلب توصیه میشود که بخشی از اوره در مراحل اولیه رشد، زمانی که گیاه نیاز بالایی به نیتروژن برای توسعه برگها و بافت سبز دارد، تامین شود. در این دوره گیاه جذب بالاتری دارد و استفاده از اوره رشد رویشی را سرعت میبخشد.
2- زمان گلدهی یا مرحله زایشی
در محصولات زراعی مانند غلات، برخی باغها و صیفیجات، تأمین درصدی از نیتروژن در فاز گلدهی یا تشکیل میوه میتواند کیفیت محصول را افزایش دهد؛ اما مصرف بیش از حد در این مرحله ممکن است تمرکز گیاه را از تولید میوه به رشد رویشی منتقل کند.
3- تقسیم کود در چند مرحله (Split Application)
برای محصولات پربازده مانند ذرت یا برنج، تقسیم دوز کل اوره به دو یا سه نوبت (مثلاً ابتدایی، پس از وجین و نزدیک به گلدهی) توصیه میشود تا دسترسی پیوسته گیاه به نیتروژن فراهم شود و هدررفت کاهش یابد.
دوز مصرف اوره چقدر باید باشد؟
تعیین دقیق دوز به نوع محصول، وضعیت حاصلخیزی خاک، شرایط آبوهوایی و هدف عملکردی بستگی دارد. در ادامه توصیههای عمومی آورده شده است.
- غلات (گندم و برنج): عموماً بین 100 تا 200 کیلوگرم اوره در هکتار طی یک فصل زراعی متعارف.
- ذرت و کلزا: نیاز نیتروژنی بالاتر؛ میانگین 200 تا 300 کیلوگرم در هکتار.
- باغات میوه: بسته به نوع درخت، معمولاً بین 50 تا 150 کیلوگرم در هکتار.
تأثیر آزمون خاک
بهترین روش برای تعیین دوز دقیق، انجام آزمون خاک است. با تعیین سطح نیتروژن، فسفر، پتاسیم و pH خاک میتوان مقدار دقیق کود را محاسبه و از اتلاف منابع جلوگیری کرد.
ترکیب با کودهای دیگر
در برخی موارد، مصرف اوره همراه با دیگر کودها مانند سولفات پتاسیم یا سوپرفسفات تریپل میتواند نیازهای متوازن گیاه را برآورده سازد؛ اما قبل از اختلاط، لازم است از سازگاری شیمیایی و تأثیرات جانبی مطلع شوید.
مدت زمان جذب کود اوره
زمان جذب نیتروژن حاصل از اوره بستگی به نوع خاک، دما، رطوبت، روش مصرف و فعالیت میکروارگانیسمها دارد. پس از پخش اوره، آنزیم اورهآز اوره را هیدرولیز کرده و آمونیاک آزاد میشود که در ادامه تبدیل به یون آمونیوم (NH₄⁺) میگردد.
هیدرولیز اولیه
فرایند هیدرولیز معمولاً از چند ساعت تا حداکثر 48 ساعت طول میکشد؛ در شرایط گرم و مرطوب این تبدیل سریعتر انجام میشود.
جذب توسط ریشه
یون آمونیوم اطراف ریشه معمولاً ظرف 2 تا 7 روز پس از مصرف وارد ساختار گیاه میشود. اگر کود در عمق مناسب قرار گیرد یا بلافاصله آبیاری شود، جذب سریعتر خواهد بود.
تأثیر روش کاربرد و شرایط محیطی
در روش پخش سطحی بدون آبیاری کافی، احتمال تبخیر آمونیاک و هدررفت بیشتر است؛ درحالیکه کاربرد نواری یا از طریق سیستمهای آبیاری تحت فشار باعث کاهش هدررفت و افزایش سرعت جذب میشود.
روشهای صحیح استفاده از اوره
انتخاب روش کاربرد مناسب میتواند کارایی اوره را افزایش دهد و تلفات را کاهش دهد. در ادامه روشهای متداول آورده شدهاند.
1- پخش سطحی (Broadcasting)
متداولترین شیوه، پخش مستقیم روی سطح خاک است. بهتر است این کار قبل از آبیاری یا هنگام بارندگی ملایم انجام شود تا کود به عمق نفوذ کند و خطر تبخیر کم شود.
2- کاربرد نواری (Band Placement)
در کاشت ردیفی، قرار دادن اوره در شیار 5 تا 10 سانتیمتری کنار ردیف کشت باعث میشود نیتروژن مستقیماً در دسترس ریشه باشد و از هدررفت جلوگیری شود.
3- تزریق در سیستم آبیاری تحت فشار (Fertigation)
حل اوره در آب و تزریق آن از طریق آبیاری قطرهای یا بارانی، توزیع یکنواخت و جذب سریع را فراهم میکند. باید غلظت محلول و تماس مستقیم با اندامهای هوایی گیاه کنترل شود تا از صدمه جلوگیری گردد.
خرید اوره و سایر کودهای شیمیایی
انتخاب منبع تأمین باکیفیت و قابلاعتماد برای کودها اهمیت زیادی دارد. محصولات استاندارد و با گواهی آزمایشگاهی، ریسکهای مرتبط با ناخالصیها و عملکرد نامطلوب را کاهش میدهند.
خدمات مطلوبی که کشاورزان باید از تأمینکننده انتظار داشته باشند شامل: مشاوره تخصصی در انتخاب کود و برنامه تغذیهای، کیفیت تضمینشده و ارسال مطمئن است.
پرسش و پاسخ متداول درباره اهمیت انتخاب زمان مصرف کود اوره
1- بهترین زمان برای مصرف اوره در گیاهان زراعی معمولاً در مراحل اولیه رشد رویشی است؛ ضمن اینکه در برخی محصولات تأمین بخشی از نیتروژن در مرحله زایشی نیز مفید است.
2- بله؛ مصرف اوره به چند نوبت (Split Application) مانند مرحله رویشی اول، پس از وجین و نزدیک به گلدهی، توصیه میشود.
3- اوره ممکن است در صورتی هدر برود که روی سطح خاک باقی بماند و بهموقع با خاک ترکیب یا آبیاری نشود یا در بارندگیهای شدید شسته شود.
4- در بسیاری از موارد ترکیب همزمان اوره با دیگر کودها امکانپذیر است، اما برخی اختلاطها (مثلاً با کلسیم قوی) میتواند منجر به رسوب و کاهش کارایی شود؛ بنابراین مشورت با کارشناس ضروری است.
5- در درختان میوه، معمولاً یک مرحله نیتروژن در ابتدای فصل رشد و یک مرحله دیگر نزدیک به گلدهی یا قبل از تشکیل میوه توصیه میشود تا توازن بین رشد رویشی و تولید میوه حفظ گردد.
نتیجهگیری
زمان مصرف، دوز مناسب و روش کاربرد اوره نقش کلیدی در افزایش راندمان محصولات و حفظ سلامت خاک دارند. تقسیمبندی دوز، استفاده از آزمون خاک برای تعیین دقیق نیازها و بهکارگیری روشهای پخش مؤثر مانند کاربرد نواری یا fertigation از جمله راهکارهای عملی برای کاهش هدررفت و افزایش بهرهوری هستند. اوره باید بهصورت متوازن و بهعنوان بخشی از برنامه تغذیهای کامل مورد استفاده قرار گیرد تا بهترین نتایج حاصل شود..
توئیتر
فیس بوک
لینکدین
